俠士
hiệp sĩ
Mình phải sống như thế nào đây / 26.029 – Đại Thắng Minh Vương
Mình phải sống như thế nào đây / 26.027 – Ghi nhận công đức và thành tích
Liên minh Tito: tientrinh.com/2.c18
Hiệp khách, còn gọi là hiệp sĩ, du hiệp, hào hiệp, gọi tắt là “hiệp”, có nguồn gốc từ các chư hầu phụ dung trong chế độ phong kiến thời Thương, Chu cho đến Xuân Thu Chiến Quốc. Họ là những người có tư cách nhất trong giới võ sĩ, đưa đạo đức võ sĩ phát triển đến trình độ cao nhất, hoặc là thủ lĩnh của tầng lớp võ sĩ cấp cao này.
Sau thời Tần – Hán, khi chế độ tập quyền trung ương làm thay đổi cấu trúc tầng lớp xã hội và dần xóa bỏ vị thế giai cấp cố định cũng như cơ chế hình thành của tầng lớp võ sĩ, định nghĩa “hiệp sĩ” cũng thay đổi và tiếp tục được lưu truyền. Họ trở thành những hào kiệt hoạt động giữa trật tự trị an của chính quyền và dân gian, chuyên ra tay giúp đỡ người khác vì trượng nghĩa và thường bất bình thay cho kẻ yếu.
Ngay cả khi đã thoát khỏi kết cấu phân chia giai cấp, các “hiệp sĩ” vẫn thực hành “chính nghĩa” của riêng mình bằng võ nghệ hoặc văn lược mà họ sở trường. Do “hiệp khách” là đối tượng được mọi người kính trọng, nên đây cũng là một chủ đề quan trọng trong văn học Trung Quốc.
Nói một cách ngắn gọn dưới góc nhìn lãng mạn, những người có dũng có mưu, sống sảng khoái ân oán rạch ròi, dùng võ phạm cấm và không dung hợp với trật tự chuyên chế cực quyền đều có thể được gọi là “hiệp sĩ”.
__
侠客，又称侠仕、游侠、豪侠，简称“侠”，源于商周及至春秋战国诸侯之封建附庸，为武士中最具资格并将武士道德发展至最高水准者，又或这类最高层级武士之领袖。在秦汉后中央集权制转变阶层结构时，逐步消解武士阶层之固定阶级合法地位与形成机制后，“侠士”定义也相对改换和延续流传，为游走统治秩序与民间以仗义助人、时常为人打抱不平的豪杰。即使在脱离阶层化格局后，“侠士”也有为各自践行自身“正义”、以其所长之武艺或文略行事。由于“侠客”是人们心目中被景仰的对象，故而也是中国文学的重要主题。简而言之，以浪漫主义视角看，具有快意恩仇、以武犯禁而与极权专制秩序不相合的有勇有谋之人，都可被称之为“侠士”。
“Võ phạm cấm” (以武犯禁) là một thành ngữ pháp trị cổ đại nổi tiếng của Trung Quốc, bắt nguồn từ câu nói của tư tưởng gia Hàn Phi Tử trong tác phẩm Hàn Phi Tử (chương Ngũ Lỗ):
“Nho dĩ văn loạn pháp, hiệp dĩ võ phạm cấm” (Kẻ sĩ dùng văn chương làm loạn phép nước, kẻ hiệp dùng võ lực vi phạm điều cấm).
Giải nghĩa chi tiết:
- Võ (武): Võ lực, kỹ năng chiến đấu, sức mạnh quân sự hoặc cá nhân.
- Phạm (犯): Xâm phạm, vi phạm, làm trái.
- Cấm (禁): Điều cấm đoán, luật lệ, trật tự pháp luật do triều đình hay chính quyền đặt ra.
Ý nghĩa trong ngữ cảnh lịch sử và văn học:
- Góc nhìn của triều đình (Pháp trị): Câu này chỉ hành vi dùng sức mạnh võ thuật cá nhân để tự ý hành xử, coi thường pháp luật, vượt qua quyền lực của chính quyền trung ương. Triều đình xem đây là mầm mống gây rối loạn an ninh xã hội.
- Góc nhìn lãng mạn (Văn học Võ hiệp): “Võ phạm cấm” thể hiện tinh thần sảng khoái, tự do và không chịu khuất phục trước những luật lệ bất công hay chính quyền bạo ngược. Khi pháp luật không bảo vệ được người lành hoặc rơi vào tay kẻ tham quan bạo chúa, các hiệp sĩ dùng võ nghệ của mình để đòi lại công lý (“thay trời hành đạo”).
Để lại một bình luận